موقعيت و تاريخچه
روستاي سرآبادان از توابع بخش مرکزي شهرستان تفرش با مختصات جغرافيايي 50 درجه و 7 دقيقه طول شرقي و 34 درجه و 44 دقيقه عرض شمالي در 25 کيلومتري شمال شرقي شهر تفرش قرار دارد.
اين روستا از شمال غربي به کوه پيرو از شرق به شانک کوه و از جنوب به کوه پال ميل محدود مي شود. ارتفاع آن از سطح دريا 2200 متر با آب و هواي گرم و خشک است.
شهرستان تفرش يکي از شهرهاي تاريخي و با سابقه استان مرکزي است. مقدسي جغرافي دان قرن چهارم تفرش را آوه ري ناميده است. ياقوت حموي در قرن هفتم هجري قمري تفرش را قريه اي پر رونق توصيف کرده است. هشتم هجري قمري از تفرش با هفده پاره ديه نام مي برد که اطرافش را آبادي ها، چشمه ها و کاريزهاي متعدد فرا گرفته اند.
روستاي سرآبادان با توجه به موقعيت آن که در حومه شهر تفرش استقرار يافته يکي از همان روستاهاي بسيار قديمي است و پيشينه تاريخي نسبتا طولاني دارد.
مردم روستاي سرآبادان به زبان فارسي سخن مي گويند مسلمان و پيرو مذهب شيعه جعفري هستد.
الگوي معيشت و سکونت
براساس سرشماري سال 1375 روستاي سرآبادان در حدود 900 نفر جمعيت داشته است که در سال 1385 به حدود 480 نفر کاهش يافته است.
اقتصاد اين روستا بر فعاليت هاي زراعي، باغداري و دامداري استوار مي باشد. محصولات زراعي و باغي اين روستا شامل گندم، جو، لوبيا، نخود، گردو، گيلاس و بادام است. رونق دامداري زمينه توليد انواع فرآورده هاي دامي مانند گوشت، پشم و لبنيات را فراهم آورده است. زنان روستا در توليد صنايع دستي نقش اصلي دارند. گيوه، قالي و جوراب از دست بافت هاي مهم اين روستا مي باشد.
سرآبادان روستايي کوهستاني با بافت مسکوني متراکم است. خانه هاي اين روستا اکثرا در يک طبقه با سقف مسطح و ديوارهاي ضخيم در جهت جنوبي ساخته شده اند و عموما ايوان دارند. کوچه هاي روستا پهن و شبکه اي است که راه هاي فرعي را به خيابان اصلي روستا متصل مي نمايد.
جاذبه هاي گردشگري
پوشش گياهي دشت هاي اطراف روستا باغات ميوه و حيات جانوري از جاذبه هاي طبيعي روستاست. از ويژگي هاي فرهنگي اين روستا مي توان به برگزاري مراسم جشن کوسه، جشن سده، جشن عروسي و تخم مرغ بازي اشاره کرد.
جشن عروسي شامل مراحل مختلف خواستگاري، شيرين خوران، عقدکنان، حنا بندان و شب زفاف است که هر يک با ويژگي هاي خاصي برگزار مي شوند.
جشن سده از شب يازدهم بهمن ماه يعني اول چله کوچک شروع مي شود. اين جشن در مقابل جشن مهرگان دهقانان به جشن شبانان معروف است. در روستاهاي استان مرکزي جشن سده تحت عنوان کوسه يا کوسه ناقلدي برگزار مي شود. چهل روز بعد از زمستان و پنجاه روز مانده به نوروز مردم روستاهاي اراک به برگزاري اين جشن اقدام مي کنند. اين جشن 5 تا 10 نفر بازيگر دارد.
يک نفر از جمع بازيگران بالاپوشي نمدي و بلند که مخصوص چوپانان است مي پوشد و زنگوله هايي به زانوهاي خود مي آويزد. صورت خود را سفيد کرده و پوست بزغاله بر سر مي کشد، به طوري که فقط چشمان او ديده مي شوند. سپس کمربندي که بر روي آن زنگوله هاي زيادي آويزان ا ست بر روي جبه مي بندد و مقداري بوته هاي بياباني به کمر مي آويزد و چندتايي را هم به شکل دو شاخ بر سر مي گذارد. به پاي خود نيز مچ بندي مي بندد و يک چوب دستي در دست مي گيرد. پسري 15 يا 16 ساله هم در نقش زن کوسه ظاهر مي شود.
اين شخص پيراهن زنانه پوشيده و چادر بر سر ک رده و صورت خود را مانند صورت زنان مي آرايد کفش زنانه به پا مي کند و چند زنگوله هم به پاي خود مي بندد دو نفر از افراد نيز دو شاخ بر سر مي گذارند و به لباس محلي خود چند زنگوله مي دوزند و خورجين بزرگي بر دوش انداخته و سطلي بزرگ به دست مي گيرند و به جمع آوري انعام مردم روستا مي پردازند. کوسه در جلو افراد دهل مي نوازند و به در خانه هاي مردم روستا رفته زنگوله ها را به صدا در مي آورند. صاحبخانه ها در خانه هاي خود را باز مي گذارند و کوسه وارد همه خانه هاي روستا مي شود. در اين مراسم که با آواز خواني همراه است کوسه به همراه همسر خود مي رقصد. گاهي کوسه با يکي از بازيگران (تکه ها) به نشانه رقابت بر سر عروس کشتي مي گيرد.
مردم روستاي سرآبادان در اوقات فراغت از کشت و کار به انواع بازي هاي محلي مي پردازند. مهم ترين اين بازي ها عبارتند از: دوز بازي، تخمه بازي، کلاه بردار، پيش پيشي، تخم مرغ بازي، چوب بازي، زرک بازي و خروس بازي.
نان ها و غذاهاي محلي متداول روستا عبارتند از: نان شاته، نان فطير، نان گرده، آش جو، آش ترش، آش کاچي، آش شير و خورشت ريواس.
صنايع دستي از قبيل قالي، گيوه و جوراب از توليدات مردم اين روستاست. قالي هاي سرآبادان با طرح ها و رنگ هاي متنوع بافته مي شوند. اين قالي ها در بازارهاي فرش اراک، اصفهان و تهران به فروش مي رسد.
دسترسي: روستاي سرآبادان از طريق شهر تفرش قابل دسترسي است و جاده اي مناسب و آسفالت دارد.
|