موقعيت و تاريخچه
روستاي قلعه نوخرقان از توابع بخش بسطام شهرستان شاهرود، با مختصات جغرافيايي 55 درجه و 4 دقيقه طول شرقي و 36 درجه و 38 دقيقه عرض شمالي در 18 کيلومتري شمال شرقي بسطام 24 کيلومتري شرق شاهرود و 204 کيلومتري شهر سمنان قرار دارد.
اين روستا از شمال به خط الراس اصلي رشته کوه هاي البرز از شرق به بخش ميامي، از جنوب و غرب به بخش مرکزي محدود مي شود. اين روستا از سطح دريا 1460 متر ارتفاع دارد و آب و هواي آن در بهار و تابستان معتدل و در زمستان سرد است. کوه بيدر در 3 کيلومتري شمال غربي آن واقع شده است.
قلعه نوخرقان يکي از روستاهاي قديمي بسطام است و حضور آرامگاه شيخ ابوالحسن خرقاني عارف نامدار قرن هاي چهارم و پنجم هجري قمري در خرقان نشانگر پيشينه تاريخي آن است.
مردم روستاي قلعه نوخرقان به زبان فارسي و با گويش محلي سخن مي گويند. دين اسلام دارند و پيرو مذهب و شيعه جعفري هستند.
الگوي معيشت و سکونت
براساس نتايج سرشماري سال 1375 اين روستا 2144 نفر جمعيت داشته است که در سال 11385 به 3000 نفر افزايش يافته است.
در آمد اکثر مردم روستاي قلعه نو خرقان از فعاليت هاي زراعي، دامداري، باغداري، کارگري، پيشه وري و پرورش زنبور عسل تامين مي شود.
از مهم ترين محصولات زراعي و فرآورده هاي دامي اين روستا مي توان به گندم، جو، سيب زميني، ذرت، گوجه، خيار و لبنيات اشاره کرد. همچنين بافت گليم و قالي در ميان مردم روستا رواج دارد.
پوشش گياهي روستا را گياهان دارويي مانند گل گاوزبان، گل ختمي، کتيرا و اسپند و همچنين مراتع پيرامون تشکيل مي دهد.
قلعه خرقان روستايي کوهپايه اي با بافت مسکوني متراکم است. اين روستا در شيب ملايمي استقرار يافته است. خانه هاي روستايي با سقف هاي شيرواني و ديوارهاي کاهگلي، در ميان دشت هاي حاصلخيز و سرسبز چشم انداز زيبايي ايجاد کرده اند.
اين خانه ها، تحت تاثير شرايط طبيعي، نوع معيشت و فعاليت خانوار روستايي شکل گرفته اند. مصالح به کار رفته در بناهاي قديمي اغلب، گل، سنگ، خشت، چوب و آجر است. در بناهاي جديدي از مصالح مقاوم سيمان، آجر، گچ و تيرآهن استفاده شده است.
جاذبه هاي گردشگري
روستاي نوخرقان در نزديکي جنگل هاي دامنه هاي جنوبي رشته کوه هاي البرز استقرار يافته و مناظر زيبا و جذابي دارد.
جنگل هاي ابر که در 5 کيلومتري شمال روستا و در امتداد چشمه بيدر واقع شده از جاذبه هاي اکوتوريستي روستا به شمار مي رود. دره و منطقه برن برن در نزديکي روستا، از انواع گل هاي وحشي رنگارنگ و گياهان زيبا پوشيده شده است و با مراتع و چشمه سارهاي متعدد از ييلاقات زيباي عشاري دامدار نوخرقان به شمار مي آيد. دره رود بيدر از ديگر جاذبه هاي طبيعي روستاست.
اتراقگاه عشاير روستاي قلعه نوخرقان در 9 کيلومتري شمال روستا از جمله نواحي زيبا و جذابي است که هر ساله عده کثيري گردشگر را به سوي خود جذب مي کند. خانواده هاي محمد بيگي، حسيني، خاني، نوري، رضوي و عبداللهي هر ساله براي تعليف دام هاي خود به اين ناحيه ييلاقي خوش آب و هوا کوچ کرده و به مدت 4 ماه در آن اتراق مي کنند. گردشگراني که به اين اتراقگاه سفر مي کنند، علاوه بر تفريح و تفرج و بهره مندي از مواد غذايي تازه لبنيات، گوشت و نان با حيات عشايري نيز از نزديک آشنا مي شوند.
مجموعه زيبا وتاريخي آرامگاه شيخ ابوالحسن خرقاني، بقاياي کهنه قلعه (از آثار پيش از اسلام) تپه تاريخي کولي، يخدان و آب انبار قديمي از جاذبه هاي گردشگري روستاي نوخرقان هستند.
آرامگاه شيخ ابوالحسن خرقاني عارف نامي قرن هاي چهار و پنج هجري، در شمال روستا بر روي تپه اي قرار دارد و تپه هاي سبز اطراف آرامگاه، زيبايي خاصي به آن بخشيده است. بر روي قبر شيخ، يک قطعه سنگ مرمري قرار دارد که اشعاري بر آن حک شده است.
در جوار آرامگاه مسجدي با گنبدي مخروطي و آراسته با کاشي هاي زيبا وجود داشته است که در حال حاضر، تنها محراب آن باقي مانده است. محراب اين مسجد برخلاف محراب مسجدهاي ديگر رو به مغرب ساخته شده است و گچبري هاي زيبا و استادانه اي دارد. در دوره هاي اخير در اطراف محراب و متناسب با آن مسجدي بنا شده است که زائران شيخ ابوالحسن خرقاني از ان به عنوان عبادتگاه استفاده مي کنند.
شيخ از عارفان انگشت شماري است که اصل عشق را نافذ اعلام کردند و خدمت به بشريت را هدف اصلي خود قرار دادند، چنان که فرموده است: عالم بامداد برخيزد و طلب زيادت علم کند زاهد طلب زيادت زهد کند و ابوالحسن در بند آن بود که سروري (شادي) به دل برادري رساند.
مردم اين روستا مانند ديگر مردمان ايران، در اعياد ملي و مذهبي با برگزاري مراسم جشن به شادي و سرور و در ايام وفات و شهادت ائمه به ويژه در ايام محرم با برگزاري مراسم تعزيه به سوگواري مي پردازند.
کشتي اصلي ترين ورزش محلي و سرگرمي مردم اين روستا است.
گروهي از مردم روستا از لباس هاي محلي مشتمل بر بالا پوش، کلاه نمدي، شلوار و گيره استفاده مي کنند. لباس محلي زنان شامل چارقدهاي بلند و پيراهن هاي رنگي و جليقه است.
زردآلو، قيسي، گردو و توت خشک از سوغاتي هاي محلي اين روستا است.
دسترسي: روستاي قلعه نوخرقان از طريق شهرهاي شاهرود، و بسطام با جاده اي آسفالت قابل دسترسي است.
|